Biếng ăn và những hệ lụy

 
Nguy cơ chậm phát triển

Sự nỗ lực của các bậc cha mẹ trong chuyện ăn uống của con được đề cập ở trên thật đáng khâm phục. Song kết quả thường đi ngược lại với mong muốn. Các bé thường chống đối và rất sợ những món ăn hàng ngày của mình. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, sự thái quá trong chế biến, trong phương pháp của các mẹ đã khiến trẻ bị phát triển "lệch", lâu dài sẽ đưa đến hậu quả nghiêm trọng đối với sự phát triển của trẻ.

"Đặc điểm chung của trẻ lười ăn là thường ăn rất ít, chỉ ưa một vài loại thức ăn nhất định và luôn sợ món ăn mới", Giáo sư Benny Kerzner, Chủ tịch chuyên khoa tiêu hóa và dinh dưỡng Trung tâm Y tế Quốc gia dành cho trẻ em Hoa Kỳ cho biết. Nguyên nhân của tình trạng này là do khẩu vị, do di truyền, sự thay đổi tâm trạng, cảm xúc, xu hướng đòi tự chủ ở trẻ, mức độ tình cảm hoặc tương tác giữa mẹ và trẻ.
 

Ảnh minh họa


Các chuyên gia hàng đầu trên thế giới và trong nước về nhi khoa và tâm lý trẻ em chỉ ra rằng: Chứng biếng ăn không chỉ gây thiếu hụt dinh dưỡng ngắn hạn mà còn dẫn tới các biến chứng lâu dài. Sự lười ăn của trẻ có thể dẫn đến nguy cơ bị chậm phát triển, rối loạn tăng trưởng, dễ mắc các bệnh mạn tính... Các rối loạn về ăn uống sẽ nặng thêm về sau, gây ra tình trạng không thích giao tiếp, thờ ơ, chậm chạp và không hứng thú khi học tập, vui chơi. Tình trạng trẻ bị béo phì hoặc "gầy như que củi" đều có căn nguyên do sự kén ăn, hoặc ăn thiên lệch.

GS Hoàng Trọng Kim, Phó Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam cho rằng, việc thay đổi hành vi, thói quen ăn uống xấu ở trẻ cần rất nhiều thời gian và nỗ lực của cha mẹ, cũng như các nhà chuyên môn. Các chuyên gia dinh dưỡng chỉ ra rằng: Với thể lười ăn nhẹ và trung bình, biện pháp hữu hiệu nhất là điều chỉnh hành vi. Còn với thể nặng lại cần đến sự can thiệp y khoa, nhằm bổ sung cho trẻ dinh dưỡng đầy đủ và cân đối.

Nhiều gia đình có trẻ lười ăn đã tự điều chỉnh bằng cách cho trẻ vừa ăn, vừa xem quảng cáo... Khi trẻ tiếp nhận thức ăn một cách thụ động, không cảm nhận được mùi, vị lâu ngày sẽ dẫn đến mất cảm giác thèm ăn, ăn không biết ngon, ảnh hưởng đến việc tiêu hóa và hấp thụ dinh dưỡng. Kết quả là trẻ ăn được nhiều hơn, tăng cân nhưng lại chậm nói và có nguy cơ bị rối loạn tâm lý. Vì vậy, để giúp con ăn ngon miệng và giúp con phát triển ngôn ngữ, các bà mẹ nên vừa cho trẻ ăn, vừa trò chuyện với con.
Gây hại về mặt  tâm lý cho trẻ
 

Thông tin về  đường dây nóng miễn phí dành cho trẻ biếng ăn:

Đường dây nóng miễn phí dành cho biếng ăn được thành lập bởi Hội Nhi khoa Việt Nam với hai số điện thoại (08) 2.2436.426 (TP HCM) và (04) 2.2436.426 (Hà Nội). Qua đường dây tư vấn, các bậc phụ huynh sẽ nhận được các lời khuyên khoa học hữu ích từ các bác sĩ  của Hội Nhi khoa Việt Nam.

Muôn hình muôn vẻ những chiêu mà các bậc cha mẹ nghĩ ra để phục vụ  bữa ăn cho bé yêu của mình. Song cùng đó cũng là muôn vàn lời quát nạt, thậm chí là roi vọt khiến bữa ăn trở thành nỗi sợ của trẻ và nỗi ức chế của người cho ăn. 

Anh Bách, một người cha có con 5 tuổi ở Hà Nam cho biết: "Mỗi lần cho con ăn, dù tôi là người khá điềm đạm nhưng vẫn muốn phát điên. Có lần tức quá, tôi đập bát làm thằng bé sợ, từ đó mỗi khi thấy bố cầm bát cho ăn là nó khóc thét lên, đành bàn giao việc ăn uống cho bà, cho mẹ nó". Còn chị Mai, mẹ bé Bi ở Nghĩa Tân, Hà Nội thì tâm sự: "Không ít lần tôi dọa, con không ăn mẹ gọi chú công an đến bắt". Đặc biệt bé Bi rất sợ côn trùng, mỗi lần con lười ăn chị thường dọa cho gián, bọ xít vào người làm bé sợ tái xanh mặt, há mồm cho mẹ đút. "Sợ nhất là mỗi khi con không ăn là vợ tôi lại kêu trời, cầm roi đánh đen đét xuống nền nhà. Con thì cứ nhìn thấy bát cơm là bưng mặt khóc. Thấy vợ gào, con khóc, tôi cũng nản quá", anh Bách nói.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, biếng ăn có thể dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng như: Chậm phát triển, rối loạn tăng trưởng, dễ mắc các bệnh mạn tính và các rối loạn hành vi ăn uống sẽ tiếp tục tiến triển theo chiều hướng xấu hơn mặc dù đã được điều chỉnh các nguyên nhân thực thể ban đầu. Còn theo các chuyên gia tâm lý trẻ em thì biếng ăn cũng có thể dẫn đến các vấn đề cảm xúc và tính thích nghi, ví dụ như không thích tiếp xúc, chậm chạp, thờ ơ và không có hứng thú trong học tập và vui chơi. Theo Giáo sư Benny Kerzner, điều quan trọng là bữa ăn phải vui vẻ chứ không nên là “bãi chiến trường”. Các bậc cha mẹ có thể không biết là hành vi, thái độ của chính mình - ví dụ như dỗ dành, dụ ngọt hay việc đe dọa, ép trẻ ăn, quan tâm hoặc thờ ơ thái quá đến chuyện ăn của trẻ có thể vô tình làm trầm trọng thêm vấn đề.

Theo ông, trong mọi trường hợp không nên bắt buộc trẻ em ăn vì điều này xem ra còn nguy hiểm hơn là sự suy dinh dưỡng. "Chúng tôi làm nghiên cứu và thấy rằng bắt buộc trẻ thường không có hiệu quả mà còn làm tổn thương tình cảm mẹ con và ảnh hưởng đến sự phát triển trí tuệ của các cháu. Nghiên cứu cho thấy rằng dọa nạt có thể làm cháu chậm phát triển và giảm tăng cân. Nguy cơ suy dinh dưỡng còn thấp hơn nguy cơ rối loạn phát triển. Điều quan trọng là khuyến khích cháu thèm ăn chứ không phải bắt cháu ăn đủ số lượng", Giáo sư Benny Kerzner nói.

Trẻ biếng ăn đang có dấu hiệu ngày càng gia tăng, hơn 50% trẻ từ 1-6 tuổi trên thế giới đang ở trong tình trạng này. GS Hoàng Trọng Kim, Phó Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam cho hay, Hội Nhi khoa Việt Nam đã thiết lập đường dây tư vấn biếng ăn qua điện thoại ở một số tỉnh thành trong cả nước, cũng như tổ chức những ngày tư vấn miễn phí về trẻ biếng ăn cho cộng đồng.  
 
Nhận dạng những đứa trẻ chán ăn

Có hai kiểu trẻ không muốn ăn uống: Quá ham chơi không thích ăn hoặc quá kén chọn thức ăn. Ở trẻ quá ham chơi, trẻ không có cảm giác đói và sẽ chơi đùa hay nói chuyện thay vì ăn. Trẻ cũng không có cảm giác no và ngưng ăn khi có thể. Đây là những đứa trẻ rất khó bình tĩnh trở lại khi gặp chuyện gì không vừa ý. Trẻ cố gắng làm chủ tình hình bằng cách từ chối, ném thức ăn và leo ra khỏi ghế. Đối với những đứa trẻ này, thời gian cho bữa ăn chính và phụ đều đặn sẽ giúp tăng cảm giác đói. Cần phải giữ trẻ ngồi cùng bữa ăn cho đến khi bố và mẹ ăn no để trẻ học cách ăn cho no. Quy trình tạm dừng ăn để trẻ học cách chấp nhận một số giới hạn và học cách tự trấn an khi leo ra khỏi ghế, ném thức ăn hoặc chén dĩa.

Với những trẻ quá kén chọn thức ăn, chúng sẽ có ác cảm với thức ăn khi được ăn những thức ăn mới. Chúng sẽ khó chịu, nhè thức ăn ra hoặc ọe và ói. Chúng sẽ từ chối không ăn nữa và có khuynh hướng đồng hóa ác cảm này với các thức ăn có cùng màu, hình dạng và mùi vị. Trẻ sẽ sợ phải thử thức ăn mới, không thích ngồi chung mâm với gia đình và thường kích động vào giờ ăn khiến cha mẹ khó khăn trong việc giữ trẻ ngồi cùng bàn. Đối với những trẻ này, cha mẹ phải giúp trẻ giảm ác cảm từ từ với thức ăn. Nếu trẻ nôn oẹ cần dừng ngay thức ăn đó lại. Nếu trẻ nhăn mặt, nhè thức ăn nên cho trẻ ăn từng ít một, cho uống nước hoặc ăn ngay một thức ăn ưa thích của trẻ.
 

Mai Việt

Ẩm thực thẩm mỹ khác