(HNM) - Nỗi lo từ  rau "bẩn", hoa quả tồn dư chất bảo quản, thịt đông lạnh quá hạn sử dụng, lục phủ ngũ tạng gia súc phế phẩm… bị phát hiện trong thời gian qua cùng với tình trạng nông sản nhập khẩu cả theo đường chính ngạch lẫn tiểu ngạch đang ùn ùn về cửa khẩu các tỉnh biên giới khiến cho an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) đã trở thành vấn đề được quan tâm hàng đầu trong dịp Tết Nguyên đán Canh Dần 2010.

 

Thị trường bỏ ngỏ

Thời gian gần đây, lượng rau và trái cây nhập khẩu cả theo đường chính ngạch lẫn tiểu ngạch ở khu vực biên giới phía Bắc liên tục tăng, nhất là cam, lê, quýt, táo...; bắp cải, cải thảo, củ cải tươi, cà chua. Nguyên nhân, do vào cuối năm, nhu cầu tiêu thụ rau quả trong nước tăng cao. Lúc này cũng là thời vụ thu hoạch rộ các loại rau và hoa quả trên tại Trung Quốc; trong khi đó ở trong nước, nguồn cung cấp rau hạn chế hơn so với năm trước do các tỉnh phía Bắc gặp hạn hán nên sản lượng rau màu vụ đông giảm. 

Vệ sinh an toàn thực phẩm luôn là mối quan tâm hàng đầu của xã hội. Ảnh: Trung Kiên

Có một thực tế là, nguồn hàng nhập khẩu đã góp phần bổ sung cung - cầu trong nước, bình ổn giá cả một số mặt hàng nông sản, nhất là thời điểm Tết cận kề. Tuy nhiên, cùng với tình trạng nhập khẩu ồ ạt này là nỗi lo về chất lượng ATVSTP, nhất là sau khi một số mẫu cà chua nhập khẩu chứa chất alatôxin, một chất rất độc hại bị phát hiện có sử dụng để giữ màu tươi lâu.

Theo kết quả điều tra của ngành chức năng, đến nay vẫn còn 55% số cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm hoạt động chui. Đặc biệt, có tới hơn 16.000 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ không bảo đảm ATVSTP. Trong khi đó, kết quả giám sát tồn dư kháng sinh cũng cho thấy, vẫn còn gần 4,9% thịt lợn, 3,6% thịt gà, vịt có dư lượng kháng sinh vượt ngưỡng cho phép. Với hàng thực phẩm sơ chế, riêng vụ "mỡ bẩn" bị phát hiện trong thời gian qua, theo các cơ quan chức năng, thị trường tiêu thụ loại "thực phẩm" này đã lan rộng ở nhiều địa phương. Thực phẩm trong nước không được kiểm soát, quản lý thực phẩm nhập khẩu còn nan giải hơn, bởi việc kiểm tra ATVSTP rất khó khăn, việc bố trí cán bộ kiểm tra và do trang thiết bị chuyên dùng ở cửa khẩu còn hạn chế. Vì thế, tình trạng nhập khẩu theo đường tiểu ngạch vẫn tràn lan...

Câu hỏi lớn cần lời giải sớm

Trước thực tế trên, để tăng cường bảo đảm ATVSTP từ nay đến Tết Nguyên đán Canh Dần, nhất là với một số mặt hàng có nhu cầu tiêu thụ nhiều trong dịp Tết như rau, thịt, cá, thủy sản, các loại mắm... các ngành chức năng cần đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước về ATVSTP, chủ động rà soát lại toàn bộ hệ thống quy chuẩn có liên quan đến ATVSTP theo thông lệ quốc tế; đưa ra mô hình mẫu, bảo đảm lực lượng có đủ trình độ, điều kiện, phương tiện, kinh phí để làm nòng cốt, đầu mối đi đôi với việc đẩy mạnh xã hội hóa...

ATVSTP là vấn đề được xã hội hết sức quan tâm, bởi liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con người. Trong khi đó, việc phân công quản lý nhà nước của các ngành về lĩnh vực này còn chồng chéo, gây khó khăn giữa các ngành trong việc phối hợp, khiến cho chất lượng ATVSTP vẫn trong tình trạng báo động và mất kiểm soát. Để phân định trách nhiệm của từng ngành có liên quan, đầu mối trong quản lý sản xuất thực phẩm, nên tập trung vào 2 bộ: Y tế, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, với nguyên tắc phân công lồng ghép. Bộ Y tế sẽ quản lý về thực phẩm nhập khẩu (trừ thực phẩm tươi sống), cơ sở chế biến thực phẩm và kinh doanh thực phẩm. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý xuyên suốt từ khâu sản xuất đến nơi tiêu thụ (chợ) với thực phẩm tươi sống (rau, quả, thịt, thủy sản, trứng) sản xuất trong nước và thực phẩm tươi sống nhập khẩu; khâu sản xuất thực phẩm ban đầu và sơ chế thực phẩm đối với các thực phẩm khác. Bên cạnh đó, Bộ Công thương, Tổng cục Hải quan cần phối hợp đồng bộ với các cơ quan chức năng trong việc thanh tra, kiểm soát thực phẩm lưu thông trên thị trường, ngăn chặn thực phẩm kém chất lượng; phát hiện và xử lý nghiêm những sai phạm trong quá trình kiểm dịch hàng nhập khẩu. Chỉ khi guồng máy được thống nhất, những bức xúc về ATVSTP mới từng bước được giải quyết.

Có một câu hỏi lớn là ATVSTP không phải là mới, nhưng sao đến nay các ngành chức năng vẫn chưa  thống nhất và phối hợp đồng bộ?